Disleksi Nedir?

Disleksi nedir? Nasıl anlaşılır? sorusu sorulduğunda, insanların aklında çoğunlukla okuma ve yazmadan hoşlanmayan bir öğrenci canlanır. Bu çok mantıklıdır ve dislektik çocukların önemli bir özelliği okuma yazma ve matematik işlemleri yapmayı sevmemeleridir. Bundan fazlası da vardır: Okuma yazma ve matematik işlemleri yapmayı sevmedikleri gibi, bunlardan kaçınma davranışları gösterirler. Mecbur kaldıklarında ise ya olumsuz duygusal  Eğitimcilerin bir kısmı disleksi sorunu olan öğrencileri “Her şeyi başarabilecek beceriye sahip ancak gerekli çalışmaları yapmayan, bu nedenle de başarılı olamayan öğrenciler” olarak görürler. Bu bakış açısı gerçeği yansıtmamaktadır çünkü bu öğrenciler disleksinin önemli bir belirtisi olarak öğrenme konusunda problem yaşar, öğrenemediğini ve ilerleyemediğini fark ettiğinde de eğitime karşı isteksizleşmiş çocuklardır. Öğrenmeye karşı isteksiz olmak, sürecin nedeni değil, sonucudur. Neden ise çok net bir şekilde disleksidir.

Disleksi Nedir? Nasıl Anlaşılır

Eskiden zeka geriliği, öğrenme konusunda yoğun isteksizlik ya da motivasyon eksikliği olarak bilinse de günümüzde insan beyninin aktivitesinden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Okuma, heceleme, konuşma ve yazmada zorlanmaya neden olur. Dünya nüfusunun %15’ini etkilediği tahmin edilmektedir.

Disleksi ve Beyin Görüntüleme Çalışmaları

Beyin görüntüleme çalışmaları, okuma sırasında normal insanların beyinlerinin sol yarısındaki bölgelerde yoğun aktivite tespit etmiştir.

Dislektik kişilerde ise bu alanların okuma sırasında pasif olduğu görülmüştür

Çocuklar Okumayı Nasıl Öğrenir?

Önce bir harfin çıkardığı sesi öğrenirler. Örneğin B harfi “bı” sesi çıkarırken M harfi “mm” sesi çıkarır.

Daha sonra, bu sesleri bir araya getirerek kelime oluşturmayı öğrenirler.F-A-R-E harfleri FARE şeklinde okunur.

Ardından, kelimenin anlamını düşünmeleri gerekir.

Fare tüylü, küçük bir hayvandır.

Dislektik Çocuk Okumayı Nasıl Öğrenir?

Dislektik çocuk harfleri, ifade ettikleri seslerle eşleştirmekte zorlanır. Ardından, sesleri bir araya getirip kelimelere dönüştürmede sorun yaşar.

Dislektik çocuk fare kelimesini tale ya da fane şeklinde okur.

Bu karışıklık nedeniyle okuma çok zor ve yavaştır.

Disleksi Tespit Edilmezse Ne Olur?

Bu durumda çocuk özel eğitim desteğinden mahrum kalır. Dil, konuşma ve okuma becerilerindeki yetersizlik, öğrencinin hep “orta” düzeyde, donuk bir öğrenci olmasına neden olur. Bazıları çok düşük performansla ve kıl payı sınıflarını geçerek okullarını bitirirken, bir bölümü ise lise seviyesine ulaşmadan okulu bırakırlar.  Bu durumda üniversite veya yüksek okul hayatına atılması da neredeyse imkansız hale gelecektir. Okuldan ayrılıp işe başlamak istediğinde ise işsizliğin önemli bir nedeni olan disleksi nedeniyle çalışması zor olacaktır. Disleksi tanısının mümkün olan en erken sürede konması ve bu tanıya sahip çocukların gerçek bilimsel özel eğitim almaları son derece önemlidir.

Disleksinin Erken Tanısı Neden Önemli?

Disleksi konusunda araştırmalar yapan uzmanlar, disleksinin erken tanı ve tespiti için daha etkili yöntemler bulmak için çalışıyorlar. Amaçları, okuma becerisinin zarar görmemesi veya zararın en aza indirilebilmesidir. Disleksi mevcut günümüz koşullarında çocuk okuma yazmaya ve matematik işlemleri öğrenmeye başladığında tanınıp anlaşılabiliyor.

Dislektik Çocukları Nasıl Tanırız?

Disleksi tespiti için yapılan değerlendirme, detaylı ve uzun süren bir değerlendirmedir. Kısa bir değerlendirmede disleksiyi tanımak çok zor olacağından bu değerlendirmelerde süre çok önemlidir. Değerlendirmelerde çocuğun okuma, yazma, matematik işlemleri yapma ve problem çözme becerileri detaylı olarak incelenmelidir. Zeka testi yapılabilse de, asıl değerlendirme çocuğun sözel ve matematiksel becerilerinin test edilmesiyle gerçekleştirilir. Disleksinin tespiti için birçok kurum ve kuruluş zeka testlerinden yararlanmayı tercih etse de, aslen disleksi çocuğun öğrenme performansının ayrıntılı olarak değerlendirilmesi suretiyle tespit edilir.

Bu bölümde okuyacağınız özelliklerin bir bölümü her dislektik çocukta görülen disleksi özellikleridir.

Disleksinin Yaygın Özellikleri

Parlak zekalı, çok zeki, düşüncelerini kolay ifade edebilen bir haldedir ancak bulunduğu sınıf düzeyinde okuyamaz, heceleyemez ve yazamaz.

Sınıfta orta düzeyde başarısız (Yardıma ihtiyacı olduğunu düşündürecek düzeyde başarısız değilse de, yardıma hiç ihtiyacı olmadığını düşündürecek düzeyde başarılı da değildir)Değerlendirme sırasında okuma yapması istendiğinde hemen morali bozulan, okuma yapmamak için “çok utandığını” söyleyen ya da açıkma “yapmak istemiyorum” diyen çocuklardır.

Dalıp gidiyor ya da hayal kuruyor gibi görünürler.

Okuma sırasında baş ağrısı ya da karın ağrıları olduğunu söylerler.

Okuma ve yazmada ses ve hece atlamalar, ses dönüştürmeler, tekrarlar yapar, harfleri, heceleri, kelimeleri ve sayıları bazen ters yazarlar.

Bir görme bozuklukları olduğunu düşündürürler (Hiçbir görme problemi olmasa da)

Çok iyi gözlemci ve ayrıntıları kolaylıkla fark edenler olduğu gibi, bazılarında görmede derinlik algısı yoktur, bazılarında ise gözün yan alanları görme yetisi zayıftır.

Okuduklarının çok azını anlarlar. Düşüncelerini kelimelere dönüştürmekte zorlanırlar, duraksayan bir anlatım tarzına sahiptirler.

Stres altındayken kekeleme de görülür.

Hecelemede çok zorlanırlar, hecelerken sadece sesleri söyler, bunu da tutarsız biçimde yaparlar.

İnce ve kaba motor becerileri yaşıtlarına göre zayıftır.

Yönler, sağ ile sol ve alt ile üst çok zor öğrenilir ve birbirine karıştırılır.

Saat çizimlerinde disleksiye özgü hatalar yaparlar. Genellikle tüm sayıları belli bir alana yığarak, sıkıştırarak yerleştirirler.

Hesaplamalar sırasında parmak saymaya bağımlıdırlar.

Sayma yapabilseler de nesneleri sayma sırasında çok zorlanırlar.

Matematik işlemlerini yapabilseler de, bu işlemleri bir problem üzerinde kullanamazlar, problem çözemezler.

Anılar ve yaşantılarla ilgili uzun süreli bellekleri mükemmel çalışır.

Kendi deneyimlemedikleri olaylar ve durumlarla ilgili bellekleri çok zayıftır.

İmajlar ve duygularla düşünürler.

Sesler ve kelimelerle düşünmedikleri için iç diyalogları çok azdır.

Sınıf içerisinde en ilgi çeken öğrenci de olabilirler, en sessiz öğrenci de olabilirler, davranış problemleri ile en çok dikkat çeken öğrenci de olabilirler.

Gelişimsel olarak önemli aşamalara (yürüme ve konuşma gibi) yaşıtlarından daha erken ya da daha geç ulaşmışlardır.

Disleksi Nedir Nasıl Anlaşılır /

1. Disleksi ve Yazı

Dislektik çocuklar yazı yazarken zorlanırlar, sık sık yazma hataları yaparlar. Her bir harfin temsil ettiği sesleri hecelere dönüştürerek okumakta zorlanırlar. Kendisine okunan bir metni yazarken de çok zorlanırlar. Duydukları sesleri temsil eden harflerin ne olduğunu bulmak ve ardından yazmak bu çocuklar için gerçekten çok zor bir görevdir. Yazma konusunda yaşanan zorluk Disgrafi şeklinde isimlendirilir.

2.Disleksi ve Matematik İşlemleri

Matematik öğrenme bozukluğuna Diskalkuli denmektedir. Matematiğin temel mantığını anlayıp kavrama konusunda çok zorlanırlar. Dört işlemde çok ciddi sorun yaşamayan çocuklar, bu dört işlemi kullanmaları gereken bir problemle karşılaştıklarında problem yaşar. Problemi çözmek için hangi işlemi yapması gerektiğini bulamaz, ya da doğru işlemi seçemez. Bazı çocuklar ise, problemin çözümünde hangi işlemlerin kullanılacağını doğru tespit ederken, işlemlerin bir bölümünü ya da tamamını yanlış yapmaya bağlı olarak doğru sonuca ulaşamazlar.

Disleksi, disgrafi ve diskalkuli, öğrenmeyi zorlaştıran ve etkileri uzun yıllar boyu süren kalıcı öğrenme bozukluklarıdır. Bu nedenle de bunlarla mücadele uzun süreli ve sabırla devam ettirilmeli, asla pes edilmemelidir. Erken tespit edildiğinde ve doğru eğitim yöntemleriyle bire bir eğitim verildiğinde akademik gelişime verdiği zarar en aza indirilebilir. Disleksi bazen tespit edilemez, bazen de çok ileri yaşlarda örneğin 14 yaşında tespit edilir. Bu gibi durumlarda kişi, yaşıtlarından akademik olarak belirgin biçimde geri kalır. Bilgiyi öğrenme ve gelişme konusunda problem yaşayan bu çocukların anne babalarının sürekli olarak gözlem yapmaları çok önemlidir. Bu gözlemler de en az disleksi değerlendirmeleri kadar önemli ve değerlidir. Disleksi nedir nasıl anlaşılır sorusuna cevap verdik. Disleksiyi, disgrafiyi ve diskalkuliyi ele aldığımız yazımızın sonuna geldik. Yazımızı tamamlarken, öğrenme bozukluklarının olumsuz etkilerinin farkında olmamızın, çocuklarımızı bu olumsuz etkilerden korumamız açısından önemli bir adım olduğunu bir kez daha vurgulayalım. Bu konularda ülkemizde bilgi eksikliğinin giderilmesi ve disleksi ile birlikte öğrenme bozukluklarının tanınması için toplumun tüm kesimlerini bilgilendirmeye yönelik çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz.

online psikolog - online psikolog hizmeti - online psikolog tavsiye

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir